Historie naklejek · Część 2 · 1996 – 2001
Pierwsze wiralowe memy
Zanim sieć potrafiła niezawodnie odtworzyć film, trzy rzeczy — tańczące trójwymiarowe dziecko, strona wypełniona chomikami i kiepsko przetłumaczona gra — udowodniły, że mem może dotrzeć do milionów.
Poprzednia historia zostawiła nas ze słowem — „mem internetowy” — i z siecią zbudowaną do kopiowania rzeczy. Brakowało samych memów: konkretnych, niedorzecznych i kopiowanych tak szeroko, że rozpoznaliby je nawet ludzie, którzy nigdy nie słyszeli tego słowa. Mniej więcej między 1996 a 2001 rokiem nadeszły trzy z nich. Żaden nie był zdjęciem ani hasłem. Jeden z nich tańczył.
Zanim sieć umiała odtworzyć film
Dziś trudno to sobie przypomnieć, ale w połowie lat 90. strona internetowa ledwie potrafiła pokazać ruchomy obraz, a co dopiero przesyłać strumieniowo filmik. Pierwsze wiralowe memy podróżowały więc tak jak łańcuszki z wcześniejszej historii — pocztą e-mail, przesyłane ze skrzynki do skrzynki.
Przełomem było Dancing Baby („Tańczące Dziecko”) — pucołowaty trójwymiarowy maluch w pieluszce tańczący cha-chę. Zaczął życie w 1996 roku nie jako żart, lecz jako przykładowa animacja — plik demonstracyjny dołączony do Character Studio, wtyczki do programu 3D Studio Max, zbudowany po to, by pochwalić się funkcjami ruchu tego narzędzia (autorstwo oryginalnych postaci przypisuje się Michaelowi Girardowi i Robertowi Lurye). Programista John Woodell przerobił demo na klip do udostępniania, a ten wyskoczył ze świata oprogramowania prosto do milionów skrzynek. Do 1998 roku był na tyle sławny, że pojawił się w emitowanym w najlepszym czasie antenowym serialu Ally McBeal — mniej więcej w chwili, gdy rdzennie sieciowy mem po raz pierwszy w pełni przeszedł do kultury głównego nurtu.
Zauważ jego kształt: coś stworzonego w jednym wąskim celu, skopiowane, użyte na nowo i przekazane dalej, aż zaczęło znaczyć coś zupełnie innego, niż zamierzyli jego twórcy. To trzykrokowy schemat z naszych wcześniejszych historii, tyle że pędzący z szybkością e-maila.
Strona pełna chomików
Następny nie potrzebował e-maila w ogóle — mieszkał na jednej stronie internetowej. W sierpniu 1998 roku kanadyjska studentka sztuki Deidre LaCarte zbudowała stronę na darmowym hostingu GeoCities w ramach przyjacielskiego konkursu z siostrą i koleżanką o to, kto przyciągnie największy ruch w sieci. Jej zgłoszeniem był Hampster Dance — rzędy za rzędami małych animowanych GIF-ów z gryzoniami, wierzgających i kręcących się w rytm zapętlonego, przyspieszonego dziewięciosekundowego urywka muzyki (sampel „Whistle Stop” z disnejowskiego Robin Hooda).
Przez miesiące leżał cicho, potem wybuchł w 1999 roku — setki tysięcy wizyt, strony pochodne, koszulki, a nawet żartobliwy singiel. Hampster Dance pokazał, że memem może być sama strona internetowa — nie plik, który przesyłasz dalej, lecz miejsce, do którego kierujesz ludzi, kopiujące samo siebie jako linki zamiast załączników. (Celowo błędna pisownia „hampster” to część uroku — i, podobnie jak przekręcona pisownia LOLcatów później, część tego, dlaczego wydawał się żartem dla wtajemniczonych.)
All your base
Trzeci wziął się z nieoczekiwanego miejsca — automatowej strzelanki Zero Wing z 1989 roku, zrobionej przez japońskie studio Toaplan. Gdy w 1991 roku przeniesiono ją na konsolę Sega Mega Drive, ktoś dodał wstępną scenkę przerywnikową z pospiesznym, niemal bełkotliwym angielskim tłumaczeniem. Złoczyńca oznajmia: „All your base are belong to us”. Gdzie indziej: „Somebody set up us the bomb” i „You have no chance to survive make your time”.
Przez lata była to tylko ciekawostka wymieniana wśród graczy. Potem, około 2000–2001 roku, fora — Something Awful na czele — zamieniły ją w pełnoprawne zjawisko: setki obrazków z podpisami wklejających to zdanie na znaki, pudełka płatków i billboardy, plus szeroko udostępniana animacja we Flashu z remiksem w tle. „All your base” to kamień milowy tej historii, bo był partycypacyjny — memem nie był jeden obraz, lecz szablon: zdanie, które ludzie nakładali na tysiąc nowych obrazków. To bezpośredni przodek nadchodzącej ery obrazków z podpisami.
Co uczyniło je pierwszymi „wiralami”
Łańcuszki i xeroxlore docierały wcześniej do wielu ludzi, ale powoli. Nowy był tutaj zasięg plus szybkość plus znów zasięg — e-mail i wczesna sieć mogły zanieść ruchomą, dźwięczącą rzecz do milionów nieznajomych w kilka tygodni i, co kluczowe, pozwolić każdemu z nich zrobić i udostępnić własną wersję. Dancing Baby udowodnił, że mem może być filmem; Hampster Dance udowodnił, że może być miejscem; „All your base” udowodnił, że może być szablonem, który każdy wypełni.
Łączy je też jedna techniczna nić, która spina cały ten środkowy odcinek historii — niemal wszystkie poruszały się jako GIF-y, ten skromny mały format obrazu, który mógł pomieścić kilka klatek animacji i zapętlać się w nieskończoność. To tak ważna postać w życiu memów, że zasługuje na własną historię.
Każdy z nich żył i poruszał się jako pętla kilku klatek — format, który umożliwił animację w sieci, gdy wszystko inne na stronie było wciąż nieruchome. Żeby zrozumieć memy, które nadeszły później, trzeba zrozumieć ten format.
Następny odcinek serii: życie GIF-a — skąd się wziął, dlaczego się zapętla i jak format pliku z lat 80. stał się ojczystym językiem internetowych reakcji.